Om de PDOK-services te kunnen bekijken is er een eenvoudige plugin beschikbaar via de standaard plugin-repositories in QGIS. Laad de plugin door via het menu the kiezen voor ‘Plugins/Python plugins ophalen’ en dan te zoeken met de term ‘pdok’.

Met de plugin krijgt u een nieuw scherm met een lijst met de beschikbare services die PDOK aanbiedt. Met een klik op een regel laadt u die service in QGIS. Het is ook mogelijk om in de lijst te zoeken door het filter te gebruiken.

Recent werd er gevraagd of het niet mogelijk was om een projectbestand beschikbaar te stellen, waarin alle huidige services die PDOK beschikbaar stelt geladen kunnen worden door dit ene projectbestand te openen. Op basis van een lijstje met de URL‘s is zoiets natuurlijk vrij eenvoudig, maar wel even werk. Het zou natuurlijk handiger zijn als er een webservice was (bijvoorbeeld het NGR, Nationaal GeoRegister) die je zou kunnen bevragen met ‘doe mij alle PDOK services’. Helaas werkt dat op dit moment nog niet. Hierover later meer.

Maar gelukkig is er binnen de PDOK-previewapplicatie een mogelijkheid om de beschikbare lagen op te vragen in de vorm van een JSON-bestand. Omdat die preview-applicatie nog niet voor iedereen zichtbaar is hebben we het JSON-bestand IN de plugin opgenomen. Het ziet er ongeveer zo uit:

{"services":[
{"naam":"WMS AHN 25m","url":"http://geodata.nationaalgeoregister.nl/ahn25m/ows","layers":["bladindex","puntdichtheidgebieden","stadspolygonen","vlieglijnen","ahn25m"],"type":"wms"},
{"naam":"WMS Beschermde natuurmonumenten","url":"http://geodata.nationaalgeoregister.nl/beschermdenatuurmonumenten/ows","layers":["beschermdenatuurmonumenten"],"type":"wms"},
...knip

Op basis van deze lijst is een dialoogje gemaakt met aanklikbare rijen om zo’n service te laden:

Door in het filter een servicetype (bijvoorbeeld ‘WMS‘) of deel van de servicenaam (bijvoorbeeld AHN) in te tikken worden alleen de services met dat zoekwoord getoond (zie bovenste afbeelding).

PDOK stelt de volgende servicetypen beschikbaar: WMS, WMTS, WFS, TMS en Gazetteer. De huidige, stabiele QGIS versie 1.8 kan alleen een WMS en WFS service laden. De plugin zal melding geven als het een service NIET kan laden. De ontwikkelversie van QGIS kan bovendien WMTS services laden. Klik hier om uit te vinden hoe je de ontwikkelversie van QGIS op windows kan installeren..

Het mooie van een WFS service is natuurlijk, dat je zo’n laag — eenmaal geladen in QGIS — kunt opslaan als ESRI Shapebestand. Dus altijd al een ESRI Shapebestnad willen hebben van alle nationale parken in Nederland? Laad de WFS laag ‘Nationale Parken’ van PDOK, rechtermuisknop op de laag in de legenda en ‘Opslaan Als…’ kiezen, en voilà:

Dit werkt natuurlijk niet voor lagen die duizenden objecten bevatten. De WFS services van PDOK zijn gemaximaliseerd op een x-duizend objecten. Dus wil je bijvoorbeeld alle 100m vierkanten van jouw gemeente die het CBS aanbiedt via PDOK? Zoom dan eerst naar het gebied van je gemeente. Probeer dus niet alle objecten van heel Nederland in een keer uit de WFS service te halen!

Wanneer je geïnteresseerd bent in de metadata van een service, is dat mogelijk om die te bekijken via het ‘Metadata’-tabje van de laag-eigenschappen:

Op deze manier zijn ook de eigenlijke service-URL‘s te achterhalen:

Er is voor QGIS ook een CSW-client plugin beschikbaar (Catalogue Service for Web). Jammer genoeg werkt die nog niet goed samen met het huidige Nationale Georegister. Door verschillen in de manier van de metadata opslaan, werken de interessantste onderdelen nog niet: het na het zoeken op een servicenaam, die service direkt kunnen laden in QGIS. Ik begreep dat ESRI is betaald om een extentie te schrijven om soortgelijke functionaliteit voor elkaar te krijgen in ArcGIS? Misschien is dit ook een idee om de makers van de CSW plugin (GIS-LAB uit Rusland: uitstekende pluginmakers!) te betalen om de plugin ook werkend te krijgen op het NGR? Zou een mooie manier zijn om zowel Nederlandse QGIS gebruikers als QGIS als project weer een stukje verder te brengen. Iemand nog wat 2012 budget over?